Περί αυτομαστίγωσης

Στο φωτογραφικό μας σύλλογο συνήθως τις Πέμπτες γίνονται παρουσιάσεις φωτογραφιών απο διάφορα μέλη. Οι περισσότερες φωτογραφίες που προβάλλονται είναι αρκετά αξιόλογες και ευτυχώς εκείνες που είναι αδιάφορες είναι πάντα ένα κίνητρο για μια καλύτερη προσπάθεια αυτοκριτικής την επόμενη φορά. Το πιό σημαντικό είναι οτι πολλές φωτογραφίες είναι σαν ένα παράθυρο σ’έναν κόσμο που αν δεν το είχε απαθανατίσει ο φωτογράφος, ίσως να μη τον βλέπαμε ποτέ. Κι αυτό είναι κάθε φορά μια νεα συγκίνηση για εμάς τους θεατές.

Πολλοί απο τους νέους φωτογράφους (πέρασα κι εγώ απο κει) έκαναν στον εαυτό τους ερωτήσεις του στυλ “πώς του έκατσε αυτή η φωτογραφία;”, “πόσο τυχερός μπορεί να είναι για να έγινε αυτό το σκηνικό μπροστά του;”, “σε ποιό μέρος πηγαίνει και βγάζει τόσο καλές φωτογραφίες;”, “τι μηχανή είχε;”, και η πιο συχνή και αφελής ερώτηση: “τι διάφραγμα και χρόνο χρησιμοποίησε;”. Αρκετές φορές οι ίδιοι δίνουν απο μόνοι τους μερικές απαντήσεις του στυλ ¨αυτός πήγε εκεί, γι’αυτό έβγαλε αυτή τη φωτογραφία” , ή “αυτός είχε εκείνη τη μηχανή”, ή “αυτός έβαλε αυτό το διάφραγμα και αυτόν τον χρόνο”, ή “αυτός είχε εκείνο τον φακό”.

Και έτσι τρέχουν να πάρουν “εκείνη” τη μηχανή, “εκείνο” τον φακό, πάνε “σ’εκείνο το μέρος” και χρησιμοποιούν “εκείνες τις ρυθμίσεις”. Όλα αυτά δεν τα γράφω για να υποτιμήσω όλους όσους ξεκινάνε μια φωτογραφική πορεία – είπαμε, πέρασα κι εγώ απο κει και ίσως εκεί να βρίσκομαι ακόμα- ίσως να είναι και υποχρεωτικό μερικές φορές να περάσεις απο αυτή τη διαδικασία. Τα γράφω ίσως θέλοντας να τους προλάβω και να τους προστατέψω απο τις άσκοπες κινήσεις και αγορές που έκανα ο ίδιος. Αλλά όπως είπα μερικές φορές πρέπει να περάσεις απο κει. Άλλωστε μια εμπειρία την αποκτάς όταν τη βιώνεις και όχι όταν κάποιος προσπαθεί να στην περάσει.

Καλό είναι να έχεις μια καλή μηχανή και ένα καλό φακό, καλό είναι να μάθεις τις διάφορες ρυθμίσεις και όχι να τραβάς στο αυτόματο, καλό είναι να βγαίνεις έξω και να περπατάς ψάχνοντας για κάτι. Αλλά τα πιο σημαντικά πράγματα δεν είναι αυτά. Αν ήταν, όλοι θα έκαναν αξιόλογες φωτογραφίες.

Η μηχανή, ο φακός, οι ρυθμίσεις, το μέρος και οι καιρικές συνθήκες παίζουν πολύ σχετικό ρόλο στην καλή φωτογραφία. Ακόμα και το αν κάποιος διαθέτει “ταλέντο” δεν πρέπει να μας ενδιαφέρει και τόσο πολύ. Υπάρχουν ταλαντούχα άτομα που παρουσιάζουν πολύ μέτριες δουλειές.

Το πιο σημαντικό πιστεύω είναι το μάτι του καθενός. Και πιο συγκεκριμένα το πως βλέπει ο καθένας απο μας τον κόσμο στον οποίον ζούμε. Η αντίληψη. Τα βιώματα. Το πως ζει ο καθένας απο μας. Γι’αυτό και δεν είναι δυνατόν να βάλουμε πλάι δυο φωτογράφους θέλοντας να τους συγκρίνουμε. Το κάθε φωτογραφικό γεγονός είναι μοναδικό και άκρως προσωπικό. Δεν τίθεται θέμα αν μας αρέσει ή όχι, δεν πρόκειται για μακαρόνια ή θαλασσινά. Μπορούμε να συμφωνήσουμε ή να διαφωνήσουμε με την άποψη ενός φωτογράφου αλλά το αν μας αρέσει ή όχι δεν έχει νόημα εδώ.

Δεν μπορούμε να κάνουμε τη φωτογραφία που κάνει κάποιος άλλος γιατί απλά δεν είμαστε αυτός. Είναι αρα μάταιο να προσπαθούμε να κάνουμε την ίδια φωτογραφία αγοράζοντας την ίδια μηχανή με τον ίδιο φακό και πηγαίνοντας στα ίδια μέρη. Είναι ακόμα πιο μάταιο να βγαίνουμε απο το σπίτι μας με μια μηχανή και να ψάχνουμε κάτι που μπορεί να συμβεί. Αυτό προκαλεί μόνο άγχος και καταστρέφει την απόλαυση της ίδιας της διαδικασίας.

Ένας φίλος του Winogrand είπε μια φορά οτι “μόνο όταν είμαι μαζί του συμβαίνουν πράγματα”. Ο ίδιος ο Winogrand έλεγε οτι “νιώθω σαν να έχω το μοναδικό εισητήριο για μια παράσταση που ανέβηκε για μένα” και “όταν είμαι έξω, μέσα απ’το φακό βλέπω ζωή, όταν γυρίζω σπίτι βλέπω φωτογραφίες”. Ο Bresson είπε “δεν χρειάζεται να κάνεις τόσο δρόμο για να φωτογραφήσεις. Φωτογραφία υπάρχει παντού, αρκεί να τη δεις.”

Ας φροντίσουμε λοιπόν να καλλιεργήσουμε την όρασή μας και όλα τα υπόλοιπα θα έρθουν. Εξάλλου σε ό,τι κι αν κάνουμε στη ζωή μας τα πρώτα 150 χρόνια είναι δύσκολα…