Περι πνευματικών δικαιωμάτων

Πριν λίγες μέρες έτυχε να βρεθώ με έναν φίλο ο οποίος μου παραπονέθηκε οτι ο φωτογράφος που κάλυψε τον γάμο του δεν του έδινε τα ψηφιακά αρχεία στη μέγιστη ανάλυση. 

Έκανα μια έρευνα στο ιντερνετ και βρήκα τον νόμο 2121/93. Το link είναι εδώ http://www.foebus.gr/stcontent.asp?catid=9

είναι αρκετά μεγάλο, δεν το έχω διαβάσει όλο αλλά απ'ό,τι καταλαβαίνω ο φωτογράφος είναι απόλυτα καλυμμένος. Βέβαια σε μια φωτογράφηση όπου σε προσλαμβάνει κάποιος, όπως είναι ένα μυστήριο, καλό είναι να αναγράφεται στο συμφωνητικό οτι τα ψηφιακά αρχεία παραμένουν στον φωτογράφο, ωστε να αποφεύγονται τέτοιου είδους παρεξηγήσεις.

Άλλοι συνάδελφοι προσφέρουν αυτά τα αρχεία έναντι ξεχωριστής αμοιβής. Όπως και να έχει, σύμφωνα με τον νόμο αυτό, ο φωτογράφος εξακολουθεί να κατέχει τα πνευματικά δικαιώματα της δημιουργίας του ενώ ο πελάτης θα πρέπει να ζητήσει την γραπτή άδεια του φωτογράφου για οποιαδήποτε χρήση των φωτογραφιών του.

Δεν γνωρίζω αν ο παραπάνω νόμος έχει τροποποιηθεί, αν κάποιος ξέρει κάτι παραπάνω ας ενημερώσει γιατί το τοπίο φαίνεται λίγο φλου και με στραβό ορίζοντα. 

Περι επαγγελματικής καλλιτεχνικής φωτογραφίας

Στην εποχή μας που η επικοινωνία έχει γίνει όλο και πιο εύκολη φοβάμαι οτι έχουμε σοβαρό πρόβλημα επικοινωνίας. Ειδικά   όταν αναφερόμαστε σε μια έννοια της οποίας τα όρια είναι τόσο συγκεχυμένα όπως είναι η τέχνη.

Τα τελευταία χρόνια στον χώρο της επαγγελματικής φωτογραφίας γίνεται λόγος για κσλλιτεχνική φωτογράφηση. Στον γάμο, στη βάφτιση, στη μόδα, ακόμα και στη τουριστική φωτογραφία. Ίσως για λόγους ωραιοποίησης ή ακόμα και κερδοσκοπικούς συνηθίζουμε να περιγράφουμε ένα προϊόν με όρους που δεν έχουν καμία σχέση με την ιδιότητα του ιδίου του προϊόντος.

Συνηθίζεται λοιπόν απο τους φωτογράφους, όταν πρόκειται να κάνουν προσφορά για παράδειγμα για μια φωτογράφηση γάμου, να αναφέρουν οτι το ζευγάρι μπορεί μια δεύτερη μέρα να ξαναφορέσει τα ρούχα του γάμου και να φωτογραφηθεί με καλλιτεχνικό τρόπο σε μια τοποθεσία εκτός της εκκλησίας. Η εν λόγω φωτογράφηση αναφέρεται και ως “on location”. Συνήθως γίνεται σε μέρη όπως παραλίες, δάση, μαρίνες, στάσεις του τραμ κλπ.

Η άποψή μου είναι η εξής:  αν ο φωτογράφος ονομάζει την δεύτερη φωτογράφηση καλλιτεχνική, τότε υποτιμά τον εαυτό του. Δηλαδή οι φωτογραφίες που τράβηξες κατα τη διάρκεια του μυστηρίου τι ήταν; για πέταμα; κανείς δεν ξέρει οτι οι πρώτες καλλιτεχνικές φωτογραφίες ήταν οι αναμνηστικές;

Όταν είσαι φωτογράφος και καλείσαι να καλύψεις ένα μυστήριο, ο στόχος σου είναι να παρουσιάσεις τα πρόσωπα όσο πιο όμορφα γίνεται. Ο πελάτης ντύνεται καλά και όπως και να’χει θέλει να ακούσει καλά λόγια για τον εαυτό του. Οπότε στο στούντιο σβήνονται οι φωτογραφίες με κλειστά μάτια, με γκριμάτσες, με μπουκωμένα στόματα και μένουν εκείνες που έχουν χαμόγελα, φωτογενή προφίλ και διάφορα αναπάντεχα στιγμιότυπα. Η φωτογραφία αυτή αγαπημένοι μου συνάδελφοι ονομάζεται εφαρμοσμένη, στοχευμένη. Επίσης ο όρος “on location” στα ελληνικά σημαίνει “στο μέρος”, “στην τοποθεσία”… η ίδια η εκκλησία δεν αποτελεί location; το σπίτι της νύφης ή του γαμπρού που ετοιμάζονται; Μήπως χρησιμοποιούμε τον όρο στα αγγλικά για να εντυπωσιάσουμε; Δεν είναι ντροπή να εξηγούμε στον πελάτη οτι στόχος μας είναι να καλύψουμε την πιο ωραία μέρα της ζωής του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο…αλλά τι σχέση έχει η καλλιτεχνική φωτογραφία με τον γάμο;

Αν θέλουμε να το δούμε θεωρητικά η καλλιτεχνική φωτογραφία αποτελείται απο μια φόρμα και ένα περιεχόμενο τα οποία μεταξύ τους αλληλεπιδρούν, συνομιλούν, γίνονται ένα. Αν το δούμε φιλοσοφικά, η τέχνη υπάρχει για να υπαινίσσεται και χαρακτηρίζεται απο την υπέρβαση. Αυτή τη υπέρβαση  κατάφεραν ο  DaVinci, o Van Gogh, o Mozart, o Bresson, o Kertesz, o Dostojiefski, o Fellini, o Bergman και άλλοι μεγάλοι καλλιτέχνες. Το συνολικό έργο αυτών των ανθρώπων είναι κάτι σαν μια αυτοβιογραφία. Μπορούμε εμείς να βγάλουμε τα ψυχολογικά απωθημένα μας σε ένα γάμο ή μια βάφτιση; Θα μας κυνηγίσει ο πελάτης! Ειδικά αν ξέρει και πολεμικές τέχνες τη βάψαμε!

Η φωτογραφία μόδας. Είναι στοχευμένη. Ή πας να αναδείξεις μια ωραία κοπέλα (που έτσι κι αλλιώς είναι ωραία) ή πας να αναδείξεις κάποιο ρούχο. Πού είναι η τέχνη; πού είναι η υπέρβαση; Προσωπικά την ωραία κοπέλα προτιμώ να την δω μπροστά μου παρά σε φωτογραφία. Μήπως εννοούμε οτι ο φωτογράφος είναι τεχνικά άρτιος και ξέρει να χρησιμοποιεί με άψογο τρόπο τα softbox ή τα studio flash; Άλλο όμως τεχνική ικανότητα και άλλο τέχνη. Με τα κατάλληλα σεμινάρια, φωτογραφία μόδας μπορεί να κάνει και η γιαγιά μου.

Καλό είναι λοιπόν να μη βάζουμε τα πάντα στο ίδιο τσουβάλι. Τα ιερά τέρατα της φωτογραφίας δεν υπάρχουν για να τα ζηλεύουμε και να τα εκμεταλλευόμαστε αφού ούτε καν να τα αντιγράψουμε δεν μπορούμε. Υπάρχουν μόνο για να τα θαυμάζουμε, για να μας εμπλουτίζουν την ψυχή.

Περί επαγγελματικής φωτογράφησης μυστηρίων

Αυτή η ανάρτηση απευθύνεται στους μελλόνυμφους και στους γονείς που πρόκειται να βαφτίσουν το παιδί τους…

Πρόσφατα είχα πάει να φωτογραφήσω ένα γάμο στη Γλυφάδα. Μετά το μυστήριο πήγαμε με τον εικονολήπτη στο ξενοδοχείο όπου θα γινόταν η δεξίωση έχοντας συνεννοηθεί με το ζευγάρι οτι πρώτα θα ανεβαίναμε στο δωμάτιο για μερικές φωτογραφίες και πλάνα βίντεο. Το ασανσερ μας το κάλεσε ένας κύριος ο οποίος μας συστήθηκε ως ο διοργανωτής της δεξίωσης. Αφού μας είπε οτι έχει αναλάβει 3000 γαμήλιες δεξιώσεις, μας παρακάλεσε να συντομεύσουμε την δουλειά μας γιατί “σχεδόν πάντα οι φωτογράφοι καθυστερούν τους διοργανωτές και δημιουργούν προβλήματα”. Για να είσαι σχεδόν 50άρης και να έχεις κάνει 3000 δεξιώσεις, τότε σίγουρα τα περισσότερα ζευγάρια θα παντρεύτηκαν Τρίτη, Τετάρτη ή Πέμπτη. Αυτό όμως που έχει σημασία είναι το οτι αν μετά απο 20 χρόνια γάμου το ζευγάρι θυμάται το φαγητό, μάλλον θα έπαθε δηλητηρίαση ή θα έπασχε απο δυσπεψία. Όλα τα παντρεμένα ζευγάρια γνωρίζουν οτι το γλέντι που μένει αξέχαστο είναι αυτό με λιγότερους απο 50 καλεσμένους οι οποίοι στο τέλος καταλήγουν ή μέσα σε μια πισίνα ή ακόμα καλύτερα στη θάλασσα, αφού βέβαια τις 2 τελευταίες ώρες έχουν γίνει τύφλα!

Ας αφήσουμε όμως τα αστεία και ας γίνουμε λιγο πιο σοβαροί. Σε ένα γεγονός που γίνεται (σχεδόν) μόνο μια φορά και που είναι απο τα πιο σημαντικά γεγονότα στη ζωή ενός ζευγαριού, αυτό που μένει μετά απο πολλά χρόνια δεν είναι ούτε τα προσκλητήρια, ούτε οι μπομπονιέρες, ούτε το φαγητό. Oh yes, είναι οι φωτογραφίες και το βίντεο.

Ας δούμε τώρα πως συνηθίζεται να γίνεται η επιλογή του φωτογράφου για το μυστήριο. Παίρνουμε το τηλέφωνο, παίρνουμε όσους ενδεχομένως έχουμε δεί απο το ίντερνετ και ρωτάμε πόοοοοσο κάααανει; Συγγνώμη για την ειρωνία, σε περίοδο κρίσης είμαστε και δεν πρέπει… Το οικονομικό θέμα είναι ένα πολύ βασικό κριτήριο στις μέρες μας. Πιστεύω όμως οτι ίσως θα ήταν χρήσιμο να βάζαμε και λίγα κριτήρια ακόμα. Και παπούτσια να διαλέγαμε, εκτός απο οικονομικά πρέπει να είναι και αναπαυτικά.

Ετσι λοιπόν θα πρέπει να αναρωτηθούμε κατ’αρχάς τι είδους φωτογραφία μας αρέσει. Θέλουμε φωτογραφίες σαν αυτές που είχαν οι γονείς μας; Θέλουμε τις κλασικές στημένες όπου ο φωτογράφος μας λέει κάθε 2 λεπτά “κάτσε έτσι! Κλείσε το στόμα! Κάνε την λυπημένη”; Θέλουμε φωτογραφίες πιο μοντέρνες του στυλ ο φωτογράφος να πηδάει μαζί με το ζευγάρι απο τον Ισθμό της Κορίνθου; Ευτυχώς υπάρχουν φωτογράφοι για όλους και δεν καταλαβαίνω γιατί αυτοί οι άνθρωποι αλληλοβρίζονται. Επίσης ένα άλλο κριτήριο είναι το τι μας προσφέρει ο φωτογράφος με τα λεφτά που μας ζητάει…μας προσφέρει λίγες ή πολλές φωτογραφίες; σε τι μέγεθος; σε τι χαρτί εκτυπώνει; μας προσφέρει ψηφιακό άλμπουμ; να δούμε ένα πριν το διαλέξουμε; Ίσως το εξώφυλλο να ξεκολλάει εύκολα ή το δημιουργικό του γραφίστα να θυμίζει τις ζωγραφιές που κάναμε στο νηπιαγωγείο.

Και να επιστρέψουμε και στο οικονομικό κριτήριο. Υπάρχουν τιμές για όλα τα γούστα. Καλό θα είναι πάντα εκτός απο την τιμή να υπολογίζουμε και την σχέση ποιότητας-τιμής, κάτι που είναι πιο σημαντικό. Σε γενικές γραμμές, όπως στις περισσότερες αγορές που κάνουμε ισχύει το “ό,τι πληρώνεις, παίρνεις”. Φωνάζεις φωτογράφο που ζητάει ελάχιστα χρήματα; δεν πρέπει να έχεις πολλές απαιτήσεις. Φωνάζεις έναν σχετικά ακριβό φωτογράφο; πρέπει να απαιτήσεις πολλά. Δεν μπορείς να πληρώνεις για κολοκυθάκια βραστά και να περιμένεις αστακό, ούτε να δίνεις λεφτά για Πόρσε και να σου φέρνουνε Φιατάκι.

Ο εξοπλισμός του φωτογράφου παίζει κάποιο ρόλο, αλλά όχι τον βασικό. Το μάτι και η αντίληψη του φωτογράφου είναι αυτό που τελικά δικαιολογεί τα περισσότερα έξοδα. Ένας καλός φωτογράφος με μέτριο εξοπλισμό είναι προτιμότερος απο έναν μέτριο φωτογράφο με καλό εξοπλισμό. Το ιδανικό θα ήταν να είναι καλός ο φωτογράφος και να έχει και επαγγελματικό εξοπλισμό ο οποίος θα του δώσει την ευκολία να ελιχθεί μέσα στη μάχη του μηυστηρίου.

Όπως καταλαβαίνετε για ένα σημαντικό γεγονός όπως είναι ένας γάμος ή μια βάφτιση το να διαλέξουμε τον κατάλληλο φωτογράφο και το κατάλληλο βίντεο είναι λίγο πιο πολύπλοκο απο το αν στο μενού θα βάλουμε αρνάκι ή χοιρινό σούβλας.

Προσέξτε, είναι μια στιγμή που δεν ξανάρχεται. Να ψάχνετε μέχρι να είστε απόλυτα ευχαριστημένοι!

Καλή και κακή φωτογραφία

Υπάρχουν τελικά καλές και κακές φωτογραφίες; Και αν υπάρχουν τότε ποιός είναι αυτός που αποφασίζει για τον διαχωρισμό τους; Υπάρχουν κανόνες που πρέπει να ακολουθούμε όταν φωτογραφίζουμε και ποιός είναι αυτός που τους όρισε;

Πρίν απο περίπου 10 χρόνια απο το National Geographic εκδόθηκε μια σειρά απο cd-rom για τους λάτρεις την φωτογραφίας. Ανάμεσα στα θέματα που προβάλλονταν, εξηγούσε και την μέθοδο με εκείνες τις 4 παράλληλες γραμμές που χωρίζουν το κάδρο σε 9 παραλληλόγραμμα λέγοντας οτι στις πιο καλαίσθητες φωτογραφίες το κυρίως θέμα είναι συνήθως στα πλαϊνά παραλληλόγραμμα και όχι στο κέντρο. Στο τέλος του κεφαλαίου ο αφηγητής προτρέπει τον αναγνώστη να μάθει τους κανόνες και να τους παραβεί.

Και έτσι εμείς σαν καλοί μαθητές και εραστές της καινούριας μας σούπερ εξελιγμένης μηχανής βγαίνουμε στο δρόμο, πάμε βόλτα με το αυτοκίνητο, πάμε διακοπές, πάμε τουαλέτα και τραβάμε, τραβάμε, τραβάμε….

Πολλές φορές τυχαίνει όταν δείχνουμε περήφανοι τις φωτογραφίες μας στους άλλους, μερικοί θαυμάζουν τις χειρότερες και άλλοι περιφρονούν τις καλύτερες για μας φωτογραφίες που τραβήξαμε. Τελικά ποιές είναι οι καλές και ποιές οι κακές φωτογραφίες; Ποιόν επιτέλους θα εμπιστευτούμε για να κρίνει τις φωτογραφίες μας; τη μαμά μας; το έτερόν μας ήμισυ; τη γιαγιά μας; τον καλύτερό μας φίλο;

Η κριτική είναι μια διαδικασία η οποία, αν και πολλές φορές μας πληγώνει, έχει σκοπό να μας βοηθήσει να γίνουμε καλύτεροι. Μια καλή φωτογραφία σήμερα μεταμορφώνεται πολύ εύκολα σε μερικούς μήνες σε μια αδιάφορη φωτογραφία. Είναι σημαντικό για να ξεπεράσουμε μια “καλή” φωτογραφία να μην δενόμαστε τόσο πολύ συναισθηματικά μαζί της. Εξάλλου ήταν απλά ένα ακόμα κλικ. Θεωρώ πιο σημαντική τη διαδικασία της φωτογράφησης παρά το ίδιο το αποτέλεσμα.

Οι μεγαλύτεροι φωτογράφοι του 20ου αιώνα, όπως ο Bresson, ο Kertesz, η Arbus, ο Αtget, o Winogrand, δεν γνώριζαν κανόνες όταν φωτογράφιζαν και δεν πρέπει να έχει ο καθένας πάνω απο 50 καλές φωτογραφίες. Ζούσαν όμως για τη στιγμή που θα πλησιάζαν το σκόπευτρο στο μάτι και θα πατούσαν το κουμπάκι

photovibes: zoom εναντίων...ποδιών

photovibes: zoom εναντίων...ποδιών: "Τί είναι η οπτική οξύτητα; Τι είναι φωτογραφικό μάτι και ποιός το έχει; Πόσες οπτικές γωνίες υπάρχουν; Τι σχέση έχουν τα πόδια του φωτογράφο..."

zoom εναντίων...ποδιών

Τί είναι η οπτική οξύτητα; Τι είναι φωτογραφικό μάτι και ποιός το έχει; Πόσες οπτικές γωνίες υπάρχουν; Τι σχέση έχουν τα πόδια του φωτογράφου με τον φακό της μηχανής του; Μ'αρέσει η φωτογραφία αλλά δεν "το έχω", τι να κάνω;

Ευτυχώς οπτική οξύτητα έχουμε όλοι όσοι μπορούμε να διαβάσουμε αυτό γράφω αυτή τη στιγμή, άλλοι ίσως χρειαστούν γυαλία που διορθώνουν τη μυωπία ή την πρεσβειοπία, άλλοι ίσως να μη τα χρειάζονται.

Το φωτογραφικό μάτι είναι το μάτι που ψάχνει για φωτογραφία, ευτυχώς κι αυτό το έχουμε όλοι...απλά όπως όλες οι αρετές στη ζωή έτσι κι αυτό θέλει καλλιέργεια.

Οπτικές γωνίες υπάρχουν άπειρες, όπως και οι απόψεις του καθενός απο μας για τη ζωή. Αναλογικά με την προηγούμενη επισήμανση θα ήταν μάταιο αν ρωτούσαμε αν υπάρχει καλή και κακή φωτογραφία.

Τώρα... τα πόδια; ας ξεκινήσουμε απο τον κύριο Δαρβίνο ο οποίος έλεγε οτι τα είδη που καταφέρνουν να επιβιώσουν είναι εκείνα που προσαρμόζονται στις συνθήκες που αλλάζουν και σ'αυτές που είναι πιο αντίξοες. Αυτό με πολύ πολύ πεζά λόγια είναι η λεγόμενη φυσική επιλογή. Το μόνο είδος που μπορεί να επέμβει στη φυσική επιλογή του είναι ο άνθρωπος. Αρχικά ανακαλύψαμε τη φωτιά, τη χρησιμοποιήσαμε για να ζεσταθούμε αλλά και για ψήσουμε το κοψίδι μας...έπειτα ήρθε η ρόδα, τα μαθηματικά, η φυσική, η χημεία...απο όλα αυτά περάσαμε στην τεχνολογία, στην ιατρική, στα οικονομικά...

Σε κάθε περιβάλλον όπου χρειάζεται να δράσουμε με το μυαλό, αλλά και με τα χέρια μας, προκειμένου να είμαστε πιο παραγωγικοί έχοντας τις ίδιες ικανότητες, πρέπει να αυξήσουμε απλά την ταχύτητά μας. Η μεγαλύτερη ταχύτητα μειώνει τον χρόνο απόδοσης και έτσι αυξάνει την ποσότητα του τελικού προϊόντος μας, άρα και τα κέρδη.

Για το δικό μας όμως περιβάλλον, εννοώ τη φωτογραφία, θα δίσταζα να πω οτι αν αυξάναμε την ταχύτητα λήψης θα είχαμε και καλύτερο αποτέλεσμα...ίσως να είχαμε μόνο περισσότερο.

Όλος αυτός ο λόγος γίνεται για τον περίφημο φακό πολλαπλής εστίασης ή αλλιώς zoom. Η όλη ιδέα της κατασκευής αυτών των φακών ξεκίνησε, εγώ πιστεύω, απο τον τεμπέλικο χαρακτήρα του εγκεφάλου του ανθρώπου. Είμαι ακίνητος και έχω την ικανότητα να φέρω το αντικείμενό μου πιο κοντά, αρα καταναλώνω λιγότερη ενέργεια και χρόνο, αρα είμαι ταχύτερος, αρα κερδίζω περισσότερο (αφού ο χρόνος είναι χρήμα).

Τι γίνεται όμως με την επιλογή του κάδρου μου; Πόσο πρέπει να ζουμάρω για να έχω το επιθυμητό αποτέλεσμα; Ακόμα και για έναν φακό με μικρό εύρος εστιακής απόστασης (π.χ. έναν 18-50mm) τα διαφορετικά κάδρα που μπορούμε να πετύχουμε είναι άπειρα απο τη θέση που βρισκόμαστε. Η επιλογή ενός συγκεκριμένου κάδρου ονομάζεται άποψη. Άποψη η οποία δεν διαφέρει καθόλου απο την θρησκευτική άποψη, την πολιτική άποψη, την ιδεολογική ή την φιλοσοφική άποψη, ακόμα και την σεξουαλική άποψη. Όταν το χέρι μας κρατάει το δαχτυλίδι του ζουμ και το γυρνάει μπρος-πίσω μη γνωρίζοντας που πρέπει να σταματήσει είναι ακριβώς σαν να μην ξέρουμε αν θέλουμε να είμαστε χριστιανοί ή βουδιστές, δεξιοί ή κομμουνιστές, αν προτιμάμε τις ξανθιές ή τις μελαχροινές...

Αντιθέτως τι γίνεται αν στη μηχανή μου φοράω έναν φακό σταθερής οπτικής εστίασης; Ο σταθερός φακός σου μιλάει...σου λέει "φίλε μου εγώ είμαι έτσι κι αν σ'αρέσει...κάνε με ό,τι νομίζεις." Με τον σταθερό φακό έχω μια σταθερή άποψη, μπορώ να αποτυπώσω μόνο ένα κάδρο. Αν αυτό το κάδρο δεν μου κάνει πρεπει να χρησιμοποιήσω τα πόδια μου και να μετακινηθώ μπρος ή πίσω. Ο σταθερός φακός είναι ένας χαρακτήρας με τον οποίον πρέπει να αλληλεπιδράσεις. Η όλη αυτή διεργασία λέγεται επιλογή άποψης...βλέπω, αναγνωρίζω, παίρνω θέση, φωτογραφίζω. Ο δάσκαλός μου έλεγε: "πιο εύκολα αλλάζω γυναίκα παρά φακο".

Το να γυρίζεις με το ένα χέρι το δακτυλίδι του ζουμ και με το άλλο να κάνεις κλίκ, αν δεν είσαι παράλυτος, είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο. Το να βγάζεις φωτογραφία δεν είναι τόσο εύκολο...γιατί η φωτογραφία είναι άποψη και σαν άποψη θέλει καλλιέργεια. Ναι, όλοι το έχουμε στην φωτογραφία, απλά πρέπει να το καλλιεργήσουμε.